|  Odsłony: 3700

Neoklasycystyczny Pałac z drugiej połowy XIX wieku – Lubstów

(Pałace)

      
Lubstów Wielkopolska Wschodnia Polska
Budowę neoklasycystycznego pałacu rozpoczęto w drugiej połowie XIX w. Jego projektantem był znany architekt - Stanisław Hebanowski (1820-98) - twórca m.in. gmachu Teatru Polskiego w Poznaniu. Charakterystyczną cechą tej budowli jest zestawienie surowych kubicznych brył wzajemnie się przenikających. Autor zrezygnował z tradycyjnego wielko porządkowego portyku na rzecz filarowego wysuniętego pod elewację frontową. Portyk zwieńczony jest trójkątnym tympanonem ozdobionym drobną dekoracją roślinną. Na piętrze posiada arkadową galerię. Od strony ogrodu znajduje się ćwierćkolista galeria otoczona z obu stron schodami. W prawym skrzydle projektant usytuował półkolistą oranżerię z oknami spływającymi do posadzki i widokowym belwederem. W zespole wnętrz pałacu na uwagę zasługują dekoracje sufitów o geometrycznych, kasetonowych podziałach, w które wkomponowane zostały arabeskowe motywy dekoracyjne. Ściany zdobią rzeźbione w drewnie fryzy, girlandy z liści, owoców i kwiatów. Budowę pałacu w Lubstowie zakończono w 1859 roku. Jego pierwszymi właścicielami byli Zofia i Albin Słubiccy – właściciele majątku Babiak i Ozorzyn. Po śmierci Słubickich, majątek przejęła ich siostrzenica i chrześniaczka Maria Niemojowska. W pałacu oprócz właścicielki mieszkali: hrabina Zofia Tyszkiewicz (krewna z Ukrainy), Zygmunt Chełmski (cioteczny brat), panna Luiza (nauczycielka francuskiego). Służba pałacowa to: pokojówka, garderobiana (Stanisława Gardyńska), lokaje, kamerdynerzy, krawcowa, kucharze, szofer, mechanik, botanik. Botanikiem był Stanisław Strugalski – zajmował się oranżerią w pałacu, winiarnią, ogrodem i parkiem. Podlegało mu 35 pracowników. Roślinność zamawiano w słynnych zakładach ogrodniczych C.URLICH w Warszawie założonych w 1805r. Pałac otoczony jest 12-to hektarowym parkiem krajobrazowym. W okazałym starodrzewiu rosną dęby, graby, olchy, świerki i topole, wśród których na wyróżnienie zasługuje grupa dębów szypułkowych o obwodach od345 do 625cm. W parku pozostał też mostek wzniesiony nad wąskim i głębokim jarem. Z północy od jeziora do pałacu prowadzą strome schodki z podmurowanego w formie tarasu brzegu. Obecnie zanurzone w toni jeziora. Hrabina Zofia Tyszkiewicz ukończyła Uniwersytet w Oxfordzie, znała siedem języków w Krakowie studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim muzykę, pracowała w ambasadzie jako tłumacz języków obcych. W Lubstowie przebywała w latach 1923-39. W okresie swojego pobytu uczyła śpiewu, muzyki, tańca, pisała utwory muzyczne, prowadziła chór, rysowała i malowała. Chór odniósł wiele sukcesów, śpiewano piosenki ludowe, kujawiaki, oberki, pieśni żołnierskie. Okres ten był czasami świetności tego obiektu, cieszył się zainteresowaniem wielu polskich malarzy. 13 grudnia 1939 roku wszyscy z pałacu zostali zmuszeni do opuszczenia go i wywiezieni. Pałac zajęli Niemcy z Hitler-Jugend. Administratorem był Niemiec Rucen , który mieszkał tam żoną i dziećmi. Po wojnie pałac stał się własnością skarbu państwa. Zamieszkiwało tam kilka rodzin, które straciły w czasie wojny mieszkania. W latach 1947-53 pałac przeznaczony był na Państwowy Dom Dziecka. Następnie a latach 1970-80 mieścił się tam ośrodek wypoczynkowy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, użytkowany tylko w miesiącach letnich. W okresie tym Lubstów odwiedził m.in. Minister Spraw Zagranicznych Adam Rapacki oraz Stefan Stuligrosz z chórem „Poznańskie Słowiki”. W późniejszym czasie pałac przejął ośrodek szkoleniowo wypoczynkowy Wytwórni Urządzeń Komunalnych „WUKO” z łodzi. W latach 1983-93 mieściły się tu szkołą podstawowa i przedszkole. Pałac w Lubstowie jest z pewnością jednym z najładniejszych zabytków w powiecie konińskim. Obiekt ten jest wyjątkowym przykładem tradycyjnych rozlokowań wsi polskich w XIXw. Wraz z parkiem i pobliskimi zabudowaniami stał się „rdzeniem” Lubstowa i pobliskich miejscowości.
  |  Odsłony: 1574

Pałac w Brzeźnie

(Pałace)

      
Brzeźno Wielkopolska Wschodnia Polska
Najwcześniejsze wiadomości o Brzeźnie pochodzą z XII wieku, jako miejscowości słynącej z dużych pokładów kamieniołomów piaskowca. Pierwsze notatki o właścicielach pałacu pochodzą z roku 1843. W tymże roku właściciele Leon i Rafał Brzechwowie wraz z Józefą Brzechwową z domu Wygnanowską sprzedali posiadłości Brzeźna Piotrowi i Mariannie Trzebuchowskim. Już w roku 1844 Trzebuchowscy majątek ten odstąpili Stanisławowi Mrowińskiemu. W 1852 r. prawo własności nabył hr. Mikołaj Gurowski, natomiast w 1856 r. prawo własności dóbr Brzeźna nabył Antoni Morzycki, jednoczesny posiadacz majątku Ruszkowa k. Kościelca. Morzycki był ekonomistą i działaczem społecznym, pochodzącym z rodziny szlacheckiej z Kujaw herbu MORA. W 1875 r. A. Morzycki majątek Ruszkowa i Brzeźna podzielił pomiędzy żonę i trzy córki. Brzeźno wraz pałacem otrzymała córka Kazimiera z Morzyckich wraz z mężem Władysławem Sokołowskim. Na skutek nieudanego gospodarowania Sokołowscy majątek Brzeźno w 1907 r. sprzedali Marcelemu Bolesławowi Lisowskiemu - najbogatszemu w tych czasach ziemianinowi z Kujaw. W 1932 r. M.B Lisowski prawo własności wraz z pałacem przekazał swojemu synowi Józefowi Lisowskiemu, który w Brzeźnie mieszkał do 1940 roku. Autorka pamiętnika Anna Skarbek – Sokołowska, żona Witolda Sokołowskiego podaje, że pałac zbudował w II połowie XIX wieku Władysław Sokołowski w miejsce istniejącego wcześniej małego, trzypokojowego domku mieszkalnego. W czasie okupacji hitlerowskiej, po 1939 roku, majątek ziemski wraz z pałacem przeszedł w ręce niemieckie. W pałacu zamieszkał Niemiec o nazwisku Bryczke, który dysponował całymi dobrami oraz rządził mieszkańcami wsi. W pałacu mieszkały dwie rodziny niemieckie. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1945 r., w następstwie reformy rolnej dobra ziemskie rozparcelowano i ziemię otrzymali miejscowi chłopi, a pałac przeszedł na własność państwa. Część pałacu przeznaczono na szkołę i już w lutym 1945 r. rozpoczęto w nim naukę. Przed II wojną światową szkoła mieściła się w budynku dworskim w parku, przy drodze krajowej nr 92, jadąc w kierunku Konina – obecnie polanka. Po wojnie szkoła zajmowała środkową część pałacu, a pierwszym kierownikiem szkoły był Stanisław Szubiński. Funkcję tę pełnił do 1963 roku. W tymże roku wiosną, jeszcze pod kierownictwem St. Szubińskiego, przeprowadzono pierwszy remont pałacu. Podczas prac remontowych zlikwidowano wszystkie zewnętrzne części zabytkowe budynku, tzn. werandę piętrową, przybudówkę na werandzie parterowej, wysunięty dach, przystrojone okapniki itp. Założono nowy dach i wymieniono część stropów II kondygnacji. Od 1 sierpnia 1963 r. funkcję kierownika szkoły objął Józef Zając. W latach 60-tych budynek uległ wyraźnemu zniszczeniu. Stopniowo odpadała elewacja zewnętrzna, pękła ściana od strony zachodniej i zniszczeniu uległy podłogi oraz stolarka okienno – drzwiowa. Mury pałacu dotknęła wilgoć i pozornie wydawało się, że największym zagrożeniem jest baszta. Józef Zając koniecznością remontu zainteresował Komitet Rodzicielski. Wiele pisemnych wniosków i osobistych rozmów nie dało pozytywnych skutków. W związku z tym w 1973 roku dyrektor szkoły wywiesił na murach budynku tabliczki z napisami: „Uwaga – zagraża niebezpieczeństwem”. W konsekwencji Wydział Oświaty w Koninie zamknął szkołę, a władze państwowe poleciły rozebrać pałac. Od września 1974r. uczniów klas V – VIII dowożono do Szkoły Podstawowej Nr 1 w Koninie, a dla uczniów klas I – IV wynajęto prywatny budynek u Edmunda Grajka w Brzeźnie. Gminny Dyrektor Szkół J. Zając uzyskał zgodę w Kuratorium Oświaty i Wychowania na wydanie zlecenia na opracowanie dokumentacji na remont szkoły. Dokumentację przygotowywano przez trzy lata i kosztowała 1 546 000 złotych. Od 1 września 1982 roku funkcję dyrektora szkoły objął mgr Lucjan Strzelecki. Remont rozpoczęto w lutym 1984 roku, a zakończono w styczniu 1988 roku. Ogólny koszt wynosił 64 miliony złotych.